Biografie van de vaarweg

80 biografen langs de vaarweg

Overkoepelend project voor woordenstroom

Aan de oevers van de vaarweg Lemmer-Delfzijl, die als een levensader door Groningen en Fryslân stroomt, schrijven op vrijdag 1 september 2006 80 biografen de 'Biografie van de vaarweg Lemmer-Delfzijl'. Als landschapsschilders van het woord bemannen 80 auteurs een dag lang 80 observatieposten langs de hele vaarweg. De observaties die op 1 september aan het papier worden toevertrouwd, zullen worden gebundeld in de 'Biografie van de vaarweg Lemmer-Delfzijl" die eind 2006 in een oplage van 2000 exemplaren zal worden uitgegeven door de Friese Pers/Noordboek. De biografie is een project van grafisch vormgever Vanessa van Dam en beeldend kunstenaar/publicist Sjaak Langenberg dat in opdracht van de provincies Groningen en Fryslân is ontwikkeld.

De volgende auteurs leveren een bijdrage aan het project: Hans Aarsman, Jan Abrahamse, Carla Alma, Mowaffk Al-Sawad, Maria Barnas, Wilco Berga, Vincent Bijlo, Wim Boetze, Pauline de Bok, Tijs van den Boomen, Matthijs van Boxsel, Nina van den Broek, Joris van Casteren, Maria van Daalen, Gunnar Daan, Daniël Dee, Henk Doevendans, Remko Ekkers, Marjolijn Februari, Fred Feddes, Michael Frijda, Karel Gildemacher, Jan Glas, Piet Glas, Wietze de Haan, Willem van der Ham, Jan Heida, Sicko Heldoorn, Rik Herngreen, Haro Hielkema, Sietse van der Hoek, Beno Hofman, Frank den Hollander, Ultsje Hosper, Edward Houting, Klaas Jansma, Petra Else Jekel, Swanhilde de Jong, Atte Jongstra, Peter Karstkarel, Edith Koenders, Annemarie Kok, Marga Kool, Douwe Kootstra, Gert Kortekaas, Ria Kraa, Saskia Kunst, Fleur van der Laan, Jelle Leenes, Eelke Lok, Eddie Marsman, Nicolaas Matsier, Peter Middendorp, Stefan Nieuwenhuis, Ineke Noordhoff, Ronald Ohlsen, Jannie Regnerus, Joyce Roodnat, Tjerk Ruimschotel, Herman Sandman, K. Schippers, Huib Schreurs, Meindert Schroor, Steven van Schuppen, Pauline Slot, Albertina Soepboer, Aafke Steenhuis, Arie Storm, Meindert Talma, Willem Tjerkstra, Manon Uphoff, Jan Wiebe van Veen, Henk van der Veer, Anne Vegter, Pieter Verhoeff, Ilona Verhoeven, Piet Vollaard, Marjoleine de Vos, Abe de Vries, Johannes de Vries, Fons van Wanroij, Dirk van Weelden, Siem van der Woude, Miek Zwamborn en Gerrit Jan Zwier.
De 'Biografie van de vaarweg Lemmer-Delfzijl' schept een caleidoscopisch beeld van de vaarweg. In 80 verhalen wordt de reikwijdte van de vaarweg zichtbaar gemaakt, in details of vogelvluchtperspectief. Wie uitzoomt ziet een belangrijke schakel in het Europees vaarwegennet. Wie inzoomt ziet een bedreigde vlinder aan de waterkant. De biografie wordt in één dag geschreven, en biedt derhalve geen compleet historisch overzicht van het ontstaan van de vaarweg. De inhoud van de biografie wordt in belangrijke mate bepaald door de locaties aan de vaarweg waar geschreven wordt en de bagage van de auteurs. Sommige auteurs bezitten specifieke (historische) kennis over de vaarweg. Anderen zien de vaarweg voor het eerst, maar vanuit hun professie of fascinaties wordt affiniteit met één of meerdere aspecten van de vaarweg verondersteld. Onder hen bevinden zich bekende, landelijk opererende auteurs, maar ook regionale en lokale specialisten. Het publiek krijgt op 1 september 2006 de gelegenheid over de schouders van de biografen mee te kijken.

Vele disciplines zijn vertegenwoordigd in het bonte gezelschap van auteurs: Een filmmaker uit Lemmer die zijn jeugd in Fryslân als 'decor' gebruikte in meerdere films, een auteur die Lemmer opnam in 'De Topografie van de Domheid', een stadsdichter die sluismeester was te Delfzijl, een onderijsmeester van de elfstedentocht die als kind de graafwerkzaamheden van het kanaal meemaakte, een auteur die vanaf zijn zestiende jaar werkzaam was als matroos, machinist en schipper op de kust-, Rijn- en binnenvaart en in 2006 werd genomineerd voor de Libris literatuur prijs, een burgemeester die watersporter van het jaar was, een in Groningen wonende Irakese dichter die van 1991 tot in 1994 in een vluchtelingenkamp in de woestijn van Saudi-Arabië verbleef, en een auteur/psychiater die sinds zijn eerste zwemles water haat.
De Vaarweg Lemmer-Delfzijl, hoofdzakelijk bedoeld voor de beroepsvaart, maakt deel uit van de hoofdvaarweg Amsterdam-Delfzijl, en is een belangrijke schakel in het Europees vaarwegennet. Haar rol voor de aan- en/of afvoer van goederen is ook voor de regio van grote betekenis. Veel bedrijventerreinen liggen direct aan de vaarweg of aan een zijtak daarvan. De ca. 150 km lange Vaarweg bestaat in Fryslân uit het Prinses Margrietkanaal (35 km), en in Groningen uit het Van Starckenborghkanaal (27 km) en het Eemskanaal (26 km).. De landschappelijke situering van de Vaarweg is in Fryslân anders dan in Groningen. In Fryslân is de vaarweg ingebed in het vlakke merenlandschap, als een steeds breder water met geleidelijke overgangen tussen water en land. In Groningen is de Vaarweg gesitueerd in een meer cultureel bepaald en vormgegeven landschap: strakke, hoog groen afgewerkte kanalen en cultuurhistorisch bepaalde horizonten. De Vaarweg wordt voorts gekarakteriseerd door de aanwezigheid van een groot aantal civieltechnische kunstwerken, als bruggen sluizen en gemalen.

De biografie van de Vaarweg Lemmer-Delfzijl is onderdeel van het kunstproject WOORDENSTROOM dat in opdracht van de provincies Fryslân en Groningen is ontwikkeld. Aanleiding voor het project zijn de verbeteringswerken; de vaarweg wordt verbreed en verdiept en de doorvaarthoogte van bruggen wordt vergroot. In totaal worden 13 taalkunst-projecten langs de vaarweg gerealiseerd door koppels, geformeerd uit enerzijds typografen/kunstenaars en anderzijds uit dichters/auteurs. Het project van Vanessa van Dam en Sjaak Langenberg is een overkoepeld project voor de hele vaarweg.
Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door: Provincie Fryslân, Provincie Groningen, Stichting VSBfonds regio Friesland, Prins Bernhard Cultuurfonds Groningen, Stichting SNS Fonds Eemsmond, BügelHajema Adviseurs Assen, Heuvelman Ibis B.V. Delfzijl, Sterk Heiwerken Drachten, Foreign Media Leeuwarden. Organisatorische ondersteuning: Keunstwurk, Leeuwarden. De Biografie van de vaarweg Lemmer-Delfzijl wordt uitgegeven door de Friese Pers/Noordboek.